۶ روش تخریب ساختمان
برای تخریب ساختمان روشهای متفاوتی وجود دارد که با توجه به عوامل مختلف، مهندس تخریب یک یا چند روش را برای تخریب انتخاب میکند.
عواملی که معمولا مهندس تخریب بیشتر آنها را در نظر میگیرد، موارد زیر هستند:
- هدف از تخریب ساختمان
- مصالح اصلی به کار رفته در ساختمان
- موقعیت ساختمان
- شرایط ساختمانهای مجاور
- چگونگی انتقال آوار باقیمانده.
رایجترین روشهای تخریب:
- تخریب دستی
- تخریب مکانیکی( بیل مکانیکی)
- تخریب مکانیکی (گوی تخریب)
- تخریب با انفجار
تخریب دستی
این روش بیشتر برای ساختمانهایی با ارتفاع کمتر از 20 متر که در بافت شلوغ و پرتراکم شهری قرار گرفتهاند، استفاده میشود.
زمانی که قرار است ساختمانی را تخریب کنید که همسایگان نزدیک زیادی دارد و شاید دیوارهای مشترک زیادی هم با این همسایگان داشته باشید، احتمال صدمه به ساختمانهای مجاور و تخریب آنها زیاد است. در این شرایط بهترین روش تخریب، روش دستی است. درباره تشخیص شمالی جنوبی بودن ساختمان بخوانید.
مراحل روش تخریب دستی
برای تخریب به روش دستی، بعد از طی مراحل اداری و گرفتن مجوزها و تاییدیهها و رعایت تمام دستورالعملها و نکات ایمنی، کارگران کار تخریب را از بالاترین نقطه ساختمان شروع میکنند و به سمت پایین پیش میروند.
البته قبل از شروع تخریب قسمت اصلی، باید بالکنها، سایبانها و هر قسمت پیش آمدهای تخریب شود و بعد تخریب ساختمان شروع شود. رعایت نکات و دستورالعملهای ایمنی به ویژه در تخریب این قسمتها بسیار مهم است و در صورت عدم رعایت، احتمال به دردسر افتادنتان زیاد است.
تخریب ساختمان از سقف شروع میشود، کارگران از میانه سقف شروع کرده و به لبهها می روند، بعد تیرهای ثانویه و اصلی و در نهایت ستونها تخریب میشوند.
قبل از شروع تخریب هر طبقه، باید نخالههای حاصل از تخریب طبقه قبلی خارج شوند. در صورت انباشته شدن این نخالهها روی هم، فشار اضافی به کفها وارد میشود. این فشار اضافی ممکن است باعث ریزش کف و صدمه دیدن کارگران شود.
ابزار مورد استفاده در روش تخریب دستی
در تخریب به روش دستی، معمولا از دستگاههایی مثل بیل، کلنگ، پتک، شیار زن، دریل، پیکور، بتنکن، فریز، دستگاه کرگیری، انواع مته و اره برقی و…. استفاده میشود.
مزایای روش تخریب دستی
هزینهها کمتر است.
امکان بازیافت مصالح وجود دارد.
اثرات مخرب زیستمحیطی کمتری نسبت به سایر روشها دارد.
معایب روش تخریب دستی
تنها عیب این روش، سرعت پایین آن است. تکیه ی این روش بر نیروی کار انسانی است و در نتیجه دقت بالاتر میرود اما سرعت کار کاهش زیادی پیدا میکند و پروژه به زمان زیادی برای تکمیل نیاز دارد.
تخریب مکانیکی (بیل مکانیکی)
تخریب با بیل مکانیکی، برای ساختمانهایی با ارتفاع بیش از بیست متر انجام میشود. در این روش ممکن است از بیلهایی با بازوی بلند استفاده شود که روی سطح زمین قرار دارند و با بازوهای بلند، تخریب ساختمان را از بالا شروع میکنند.
گاهی هم ممکن است از بیلهایی با بازوهای کوتاه استفاده شود که در این صورت بیل را بالای ساختمان مورد تخریب انتقال میدهند.
مراحل تخریب با بیل مکانیکی
برای تخریب با بیل مکانیکی هم باید همان مراحل مشترک را طی کنید و بعد مراحل اصلی شروع میشوند.
لازم است ابتدا مقاومت سقف و کفها محاسبه شود و اگر تحمل وزن دستگاهها را ندارند، با شمعزنی و سایر روشها مقاومسازی شوند. اگر از بیلهای بازو بلند استفاده میشود که از سطح زمین به کار تخریب میپردازند، باید فاصله ایمنی تا ساختمان رعایت شود.
ساختن رمپ ایمن و با شیب مناسب برای انتقال بیل و سایر دستگاهها به طبقات پایینتر از مراحل بعدی است.
قدم بعدی انتقال دستگاههای تخریب به بالای ساختمان است که معمولا با جرثقیل انجام میشود.
و سرانجام تخریب شروع میشود. طبق روال، ابتدا سقف بعد تیرهای ثانویه و اصلی و بعد از آن ستونها تخریب میشوند.
ابزار تخریب مکانیکی
مهمترین ابزار تخریب مکانیکی، بیل مکانیکی است که به جای باکت آن، پیکور یا چکش هیدرولیکی نصب میشود.
علاوه بر چکش که بسیار پرکاربرد است، ابزارهای دیگری مثل سنگجت، قیچی فلزبر، چنگک و … را هم میتوان نصب کرد. درباره بهترین نوع رنگ برای کناف سقف بخوانید.
مزایای تخریب با بیل مکانیکی
سرعت بالا
معایب تخریب با بیل مکانیکی
آلودگی صوتی زیاد
تولید گرد و غبار زیاد
ایجاد لرزش زیاد و امکان آسیب به ساختمانهای مجاور
تخریب مکانیکی (گوی تخریب)
از قدیمیترین روشهای تخریب ساختمان است که نیاز به فضای آزاد زیادی در اطراف ساختمان دارد. از این روش بیشتر برای تخریب ساختمانهای مخروبه در خارج از شهر، سیلوها، کارخانهها و تاسیسات صنعتی استفاده میشود.
ابزار تخریب با گوی
تخریب با گوی، توسط یک جرثقیل و گوی فلزی متصل به آن انجام میشود. وزن گوی تخریب تقریبا 6000 کیلوگرم است و این گوی سنگین در حرکت رفت و برگشتی یا از بالا به پایین به ساختمان ضربه وارد کرده و آن را تخریب میکند.
کار با این دستگاه نیاز به مهارت و دقت بسیار بالایی دارد.
معایب تخریب با گوی
سر و صدا و لرزش زیادی ایجاد میکند.
گرد و غبار فراوانی تولید میکند.
در مناطق شلوغ و با بافت متراکم شهری قابل استفاده نیست.
تخریب با انفجار
در ظاهر سادهترین و در واقع پیچیدهترین روش تخریب است و به محاسبات خیلی دقیق و پیچیدهای نیاز دارد. این روش برای ساختمانهای بزرگ که تخریب آنها با سایر روشها هزینه و زمان زیادی میبرد، استفاده میشود.
عامل اصلی تخریب در این روش، نیروی جاذبه است. مواد منفجره سازههای پشتیبان و باربر ساختمان را تخریب میکنند و باعث ریزش بخشهای فوقانی ساختمان روی بخشهای زیرین میشوند. وزن زیاد قسمت فوقانی باعث تخریب بخشهای پایینی میشود.
روشهای تخریب با انفجار
بر اساس محل ریزش آوار، روشهای تخریب با مواد منفجره به دو روش تقسیم میشود:
ریزش روی خود
این روش زمانی استفاده میشود که اطراف ساختمان فضای خالی کافی وجود نداشته باشد. برای اینکه ساختمان دقیقا روی خودش ریزش کند و به اطراف متمایل نشود، ابتدا ستونهای میانی تخریب میشوند و بعد ستونهای کناری.
ریزش درختی
اگر ساختمان در محوطهی باز قرار گرفته باشد، میتوانیم از روش انفجار درختی استفاده کنیم. در این روش ابتدا ستونهای کناری را در سمتی که میخواهند ساختمان به آن طرف ریزش کند، تخریب میکنند.
از بین رفتن سازههای باربر و پشتیبان ساختمان در یک سمت، باعث ریزش آن به همان سمت میشود.
مراحل تخریب با انفجار
مرحله اول
مرحله اول در واقع انجام تمام مراحلِ مشترک با سایر روشهاست. اما برای تخریب با انفجار، اطلاع رسانی و تخلیه ساختمانهای مجاور اهمیت بیشتری دارد و حتما باید انجام شود. شعاع تخلیه باید حداقل 2.5 برابر ارتفاع ساختمان باشد.
مرحله دوم
این مرحله شامل آماده کردن طرح تخریب و انجام محاسبات آن و آنالیز توسط نرمافزار است. در این مرحله باید طرح اضطراری برای کنترل شرایط اضطراری مثل عمل نکردن یا زود عمل کردن مواد منفجره هم آماده شود.
مرحله سوم
مرحلهی بعدی تضعیف اولیهی سازه است. بهتر است تمام دیوارهای غیر باربر حذف شوند و ستونهای دارای میلگرد و اجزای فشرده تضعیف شوند.
مرحله چهارم
مرحله چهارم جایگذاری خرج مواد منفجره است. در گذشته بیشتر از نیترات آمونیوم استفاده میشد اما امروز مواد جدیدتری وارد بازار شدهاند که بهتر است از آنها استفاده شود، مثل واترژل یا امولسیونهای انفجاری.
مواد منفجره را به هیچ وجه نباید روی ستونها قرار داد چرا که این کار باعث هدایت موج انفجار به سمت خارج از ساختمان میشود. برای جایگذاری خرج مواد منفجره باید ابتدا با دریل حفرههای عمیقی در ستونهای باربر ایجاد کرده و مواد را درون ستونها قرار دهند. تخریب این ستونها باعث از بین رفتن مقاومت ساختمان و تخریب آن خواهد شد.
مرحله پنجم
باید حفاظهای خردشوندگی سازه در فاصلههای مشخص شده نصب شوند. با انفجار ساختمان انواع ضایعات و قطعات ساختمان به اطراف پرت میشوند که ممکن است به ساختمانهای مجاور یا عوامل تخریب، آسیب وارد کنند. برای جلوگیری از این آسیبها از حفاظهایی مثل پشتههای خاکی استفاده میشود.
مرحله ششم
تخریب با انفجار
مرحله هفتم
بعد از انفجار باید محل توسط مهندس تخریب بررسی شود تا هیچ مادهی منفجرهی عمل نکردهای باقی نمانده باشد و در صورت باقی ماندن، کنترل شود.
مرحله هشتم
مرحله آخر آواربرداری است. نحوهی آواربرداری، حمل و همچنین مکان دپوی ضایعات از قبل در طرح مشخص شده و باید طبق آن انجام شود. درباره فروش اینترنتی سیم و کابل بخوانید.
مزایای تخریب با انفجار
سرعت بالای انجام کار.
معایب تخریب ساختمان با انفجار
- گرد و خاک زیادی تولید می کند.
- آلودگی صوتی زیادی ایجاد می کند.
- خطر و ریسک استفاده از مواد منفجره زیاد است.
- فضای کاری وسیعی نیاز دارد.
- پرتاب قطعات ساختمانی به اطراف ممکن است باعث آسیب شود.
- ساختمانهای مجاور باید تخلیه شوند.
جمع بندی
روشهایی که در این مقاله آوردهایم از رایجترین روشهای تخریب ساختمان هستند. اما از بین آنها دو روش اول یعنی تخریب دستی و تخریب با بیل مکانیکی در ایران بیشتر استفاده میشود. به ویژه روش دستی که به علت استفاده از نیروی انسانی، از دقت و ظرافت بیشتری برخوردار است و احتمال آسیب به ساختمانهای مجاور بسیار کمتر از سایر روشهاست.
همه چیز درباره تخریب ساختمان را از اینجا بخوانید.
